In dit artikel wordt besproken wat veiligheidslichtlijsten, ook wel safety light curtains of veiligheidslichtschermen genoemd, zijn en hoe deze gebruikt worden voor de naleving en bevordering van de machineveiligheid.

Wat houdt machineveiligheid in?

In het kort is machineveiligheid het wegnemen en/of managen van risico’s die veroorzaakt kunnen worden door een machine. De maatregelen die men hierin kan treffen kunnen betrekking hebben op zowel voor, tijdens en na het gebruik ervan. De risico’s in kwestie zijn niet alleen in de vorm van lichamelijk letsel maar ook bijvoorbeeld ter preventie van vonken die van een machine af komen.

Lichtschermen zijn in de essentie meer gericht op het voorkomen van lichamelijk letsel bij werkers die zich in de (directe) omgeving van een machine bevinden. Een machine kan niet stoppen met werken als het niet ‘weet’ dat een persoon in de buurt is. Hierin komen de lichtschermen tot hun recht.

Hoe wordt deze veiligheid dan bepaald? Hierin zijn er veiligheidsnormen die handvatten bieden. Hieronder volgen een aantal relevante normen in het kader van veiligheidslichtschermen:

  • EN 61496-1: Machineveiligheid – Aanrakingsvrije elektrische beveiligingsinrichtingen
  • EN 13849: Veiligheid van machines – Veiligheidsgerelateerde delen van besturingssystemen
  • EN 61508: Functionele veiligheid van elektrische/elektronische/programmeerbare elektronische systemen verbandhoudend met veiligheid

Wat houdt machineveiligheid in?

Veiligheidslichtschermen zijn veiligheidscomponenten die het mogelijk maken om letsel bij personeel en schade aan machines te voorkomen dan wel te beperken. In de markt zijn lichtlijsten te vinden onder verschillende namen waaronder lichtschermen en veiligheidsschermen.

Een veiligheidslichtscherm bestaat altijd uit een zender en een ontvanger. Dit zijn rechthoekige langwerpige profielen die tegenover elkaar worden geplaatst. Het profiel dat fungeert als een zender bevat diodes die hier parallel in zijn gebouwd en licht uitzenden naar de ontvanger. Hier door ontstaat er een zogeheten lichtscherm tussen de zender ontvanger. In deze ontvanger zitten er foto-dioden die het uitgezonden licht ontvangen en verwerken.

Een voorbeeld van een lichtscherm dat gebruikt wordt in toepassingen voor machineveiligheid is de body protection type 4 van Telemecanique. Wat dit type inhoudt wordt nader toegelicht.

De XUSL4E30H076N veiligheidslichtscherm

Soorten, categorieën en typen binnen safety light curtains

Lichtschermen voor de bevordering van machineveiligheid kunnen verder onderverdeeld worden in verschillende soorten, typen en categorieën. Deze begrippen lijken hetzelfde te beschrijven maar het onderscheid is zeer significant wanneer het aankomt op lichtschermen. In de uitleg hieronder zal duidelijk worden waarom.

Soorten veiligheidslichtschermen

Veiligheidslichtschermen kunnen ruwweg worden opgedeeld in twee soorten: POC en PAC. POC staat voor Point of Operation Control en heeft betrekking op kleinschalige toepassingen waarbij handen, vingers en armen een machine moeten kunnen bedienen op een veilige wijze. Het gaat hier dus om toepassingen waarin machines in de directe nabijheid van de handen, vingers en armen van de werkers zijn. Bij de detectie van bijvoorbeeld een vinger op een gevaarlijke locatie in of rondom de machine op een verkeerd moment zorgt de detectie dat de machinerie wordt stopgezet om letsel te voorkomen.

Wat betreft PAC, oftewel Perimeter Access Control, zijn de werkers niet direct in aanraking met de machines maar bevinden of begeven zij zich in de buurt van deze machines. Deze creëren een omheining rondom de machinerie om te voorkomen dat mensen hier te dichtbij in de buurt komen. Mocht er toch een persoon (of object) zich begeven tot het gevarengebied voorbij de lichtschermen, dan schakelen en deze en zorgen ervoor dat de machines tot stilstand komen.

Categorieën

Categorieën hebben niet direct betrekking op de veiligheidslichtlijsten. De categorieën die hier worden genoemd zijn gerelateerd aan de machinerie en dus de applicatie in welke deze opereren. Het eerder behandelde (veiligheids)type van het veiligheidslichtscherm moet hiermee corresponderen. Dit betekent dat een applicatie met Categorie 4 machinerie een Type 4 lichtscherm voor de machineveiligheid vereist. Echter, dient het aanbevelen, ontwerpen en goedkeuren van een toepassing voor machineveiligheid altijd gedaan te worden door een (interne) veiligheidsdeskundige die hiertoe bevoegd is.

Veiligheidsschermen typen

De indeling van safety light curtains op basis van typen heeft betrekking op de veiligheidsgraad ervan. Zo is een type 4 lichtscherm geschikt voor toepassingen met hogere veiligheidsvereisten. Type 2 lichtschermen hebben, in vergelijking, niet alleen een lagere veiligheidsstandaard maar ook minder features. In de tabel hieronder zijn de verschillen nader toegelicht:

  Type 2 Type 4
1. Detectie Periodieke test cycli met pauzes ertussen waardoor niet alles meteen wordt gedetecteerd Onmiddellijke detectie en uitschakeling
2. Field of view Optische hoek van ± 5°Wijdere openingshoek waardoor de kans groter is op een misdetectie Optische hoek van ± 2.5°Kleinere opningshoek
3. Prijs Goedkoper, door o.a. de lagere veiligheidsstandaard. Duurder door meer features en hogere veiligheidsstandaard.
4. Beschikbare varianten Alleen gebruikt in lichaamsbeveiliging en handbeveiliging. Niet nauwkeurig genoeg voor vingerbeveiliging. Beschikbaar voor lichaam-, hand- en vingerbeveiliging door de hogere resolutie.
5. Gebruikswijzen Dikwijls gebruikt als secundaire beveiliging ter aanvulling van huidige veiligheidscomponenten. Bijna uitsluitend gebruikt als primaire veiligheidscomponent.

Welke functionaliteiten en toepassingen kennen veiligheidslichtschermen?

Lichtlijsten zijn veiligheidscomponenten die het mogelijk maken om letsel bij personeel en schade aan machines te voorkomen dan wel te beperken. In de markt zijn lichtlijsten te vinden onder verschillende namen waaronder lichtschermen en veiligheidsschermen.

Een lichtlijst bestaat altijd uit een zender en een ontvanger. Dit zijn rechthoekige langwerpige profielen die tegenover elkaar worden geplaatst. Het profiel dat fungeert als een zender bevat diodes die hier parallel in zijn gebouwd en licht uitzenden naar de ontvanger. Hier door ontstaat er een zogeheten lichtscherm tussen de zender ontvanger. In deze ontvanger zitten er foto-dioden die het uitgezonden licht ontvangen en verwerken.

Een voorbeeld van een lichtscherm dat gebruikt wordt in toepassingen voor machineveiligheid is de Telemecanique body protection type 4.

Muting

Muting of dempen is een functionaliteit waarbij een deel van de diodes in een veiligheidslichtlijst tijdelijk worden uitgeschakeld om te voorkomen dat deze onnodig schakelen en dus de machinerie stopzetten. Denk aan een lopende band waar de lijsten wel op personen maar niet op producten moeten schakelen. Vaak wordt de detectie van een product waar niet op geschakeld hoeft te worden gedaan door een secundaire, ondersteunende sensor. Wanneer deze sensor schakelt weet het veiligheidslichtscherm dat het de detectie tijdelijk moet negeren.

Blanking

Blanking is in werking hetzelfde als muting, echter is er een deel van het lichtscherm permanent uitgeschakeld. Met deze functie hoeft men geen secundaire sensor toe te passen die de veiligheidslichtlijst vertelt wanneer wel of niet de detectie te negeren. Denk hierbij aan toepassingen waarbij identieke producten over een lopende baan worden aangevoerd en dus permanent kunnen worden genegeerd. Hierin zijn er twee mogelijkheden: fixed en floating blanking. Fixed houdt in dat de gedempte zone vaststaat en bij floating kan deze gedurende het opereren van de machine veranderen.

Cascade

Bij een cascade wordt er met een opstelling gewerkt met zenders en ontvangers die horizontaal (of verticaal, afhankelijk van de toepassing) in serie worden geplaatst. Hierdoor ontstaat er één lange barrière aan lichtstralen die een groter detectieveld mogelijk maken.

Inhoudsopgave

Productspecialist

Gerelateerde productcategorieën