wat is atex richtlijn laser

ATEX is de Europese richtlijn (2014/34/EU) voor gebieden met een potentieel explosiegevaar door de aanwezigheid of kans op aanwezigheid van een explosiegevaarlijke atmosfeer. Dit wordt ook wel een ATEX (of EX) omgeving, ATEX (of EX) zone ofwel ATEX gebied genoemd. Letterlijk staat ATEX voor de afkorting van het Franse ATmosphères EXplosibles. In Europa vallen explosiegevaarlijke omgevingen onder de ATEX 153 richtlijn (voorheen ATEX 137). Deze richtlijn heeft als doel de werknemers die bloot worden gesteld aan een explosiegevaar te beschermen tegen de aanwezige explosierisico’s. Voor apparatuur die wordt toegepast in een Ex-zone waar een explosierisico aanwezig is, is de ATEX 114 richtlijn van toepassing (voorheen was dit de ATEX 95 richtlijn).

In de ATEX 114 richtlijn worden de minimale en essentiële richtlijnen en veiligheidseisen beschreven waaraan apparatuur die in Ex-zones wordt toegepast moet voldoen. De ATEX 114 richtlijn heeft als doel apparatuur te beschermen zodat zij geen potentiële ontstekingsbron kunnen vormen bij normaal gebruik of onder voorkomende foutcondities. Het uitgangspunt van de ATEX wet- en regelgeving is het voorkomen dat een explosieve atmosfeer ontploft. Om een explosieve atmosfeer tot ontploffing te kunnen brengen zijn er drie randvoorwaarden benodigd:

  • Zuurstof (lucht)
  • Brandstof (gas- of stofmengsel)
  • Ontstekingsbron (bijvoorbeeld een sensor

Deze drie randvoorwaarden worden beschreven als de zogenaamde ATEX driehoek, ook wel Explosie driehoek of gevarendriehoek genoemd. Een ontploffing is te voorkomen door één of meerdere randvoorwaarden uit de gevarendriehoek uit te sluiten. De eerste stap is meestal het voorkomen of wegnemen van het explosiegevaarlijk stof- of gasmengsel, of door het wegnemen van de zuurstof (katalysator) in de lucht. De tweede stap is het voorkomen van ontstekingsbronnen. Het voorkomen van een ontstekingsbron kan door bijvoorbeeld vonkvrij gereedschap te gebruiken. Of in het geval van elektrische apparatuur, zoals sensoren, kan dat door deze met een geschikte beschermingswijze te beschermen. Voor de meeste Ex zones is het vereist om vervolgens het eindproduct door een Notified Body (NoBo) te laten certificeren.

ATEX versus IECEx en andere (lokale) certificeringen

In de markt van explosieveiligheid wordt naast ATEX vaak ook de term IECEx gebruikt. IECEx is de internationale organisatie die opereert onder de paraplu van het IEC (International Electrical Committee). De IECEx organisatie heeft als doel om met de geharmoniseerde norm IEC 60079 een internationale standaard te realiseren op het gebied van explosieveiligheid. Tot nu toe zijn er maar enkele landen die deze norm hebben overgenomen, waaronder Australië en Nieuw Zeeland. De kans dat de IECEx norm als dé internationale standaard zal worden geaccepteerd is erg klein. Zo zijn er veel landen waar toelating tot de markt van Ex producten met alleen een IECEx certificering (volgens het IECEx 02 certificeringsschema) niet wordt toegestaan. Vaak kan de IECEx certificering wel als een goede basis dienen voor het behalen van een lokale certificering. Voorbeelden van landen waar een lokale certificering nodig is, zijn de VS en Canada (UL/CSA, NEC 500 reeks), Rusland (CU TR 012), Brazilië (INMETRO) of Japan (JPEx).

Het grote verschil tussen een ATEX en IECEx certificering is dat in Europa een ATEX certificering verplicht is en ook alleen maar in de EU wettelijk geldig is. IECEx is, met uitzondering van Australië en Nieuw Zeeland, nergens verplicht. Het wordt gezien als een internationale norm waar veel andere lokale certificeringen op gebaseerd zijn, of in ieder geval sterke gelijkenissen mee hebben. Zo accepteren veel certificerende instanties, ook wel Notified Bodies (NoBo) genoemd, producten die volgens IECEx 02 zijn gecertificeerd om de lokale certificering te kunnen realiseren. Ondanks dat de richtlijnen onderling veel overeenkomsten met elkaar hebben, zijn er ook verschillen. Zo voldoet een product dat volgens IECEx 02 gecertificeerd is vrijwel altijd aan ATEX, andersom is dat zeker geen garantie. Een ander verschil is dat voor een ATEX certificering de ATEX 114 richtlijn bindend is, binnen IECEx is de norm IEC 60079 bindend. De ATEX 114 richtlijn wordt wel ondersteund door de norm IEC 60079. Ook mag binnen ATEX van de IEC-EN 60079 normen worden afgeweken, binnen het IECEx 02 certificeringsschema is dit niet toegestaan en wordt dus niet geaccepteerd.

ATEX markering en typeplaat

Tot slot is het belangrijk om te weten dat op een ATEX gecertificeerd product het verplicht is om een Ex markering aan te brengen. Aan deze markering zijn strenge eisen verbonden, om te garanderen dat de juiste informatie, op de juiste manier wordt weergegeven. De typeplaat en Ex markering moeten ten minste de volgende informatie te bevatten:

  • Apparaatgroep en Zone classificatie
  • Toegepaste beschermingswijze(n)
  • ATEX Certificaatnummer + type certificaat
  • Serienummer (of lotnummer)
  • Naam, adres- en contactgegevens van de fabrikant
  • Essentiële instructies voor veilig gebruik
  • Ex en CE logo op typeplaatjes
Voorbeeld van het ATEX label